Εκτύπωση
Γενικά
Καλές Πρακτικές και Πρακτικές Οδηγίες
Σχεδιασμός του έργου ψηφιοποίησης
Επιλογή Περιεχομένου
Προετοιμασία για ψηφιοποίηση
Μεταχείριση των πρωτοτύπων
Ψηφιοποίηση
Διατήρηση του ψηφιακού περιεχομένου
Μεταδεδομένα
Ενέργειες ανάδειξης - προβολής
Πνευματικά Δικαιώματα
Διαχείριση έργων ψηφιοποίησης

Πρότυπα
Πρότυπα κειμένου
Πρότυπα εικόνας
Πρότυπα ήχου
Πρότυπα βίντεο
Πρότυπα τρισδιάστατου περιεχομένου
Πρότυπα μεταδεδομένων
Πρότυπα ταξινόμησης και ονοματολογίας

Τεχνικές Οδηγίες

Κέντρα Αριστείας
Λογισμικό ανάδειξης
καλών πρακτικών

Βήμα Συζητήσεων
Συντελεστές
 Διαδρομή: Αρχική Σελίδα > Πρότυπα Σύνδεση   
  Εισαγωγή
    
 

Ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους λαμβάνεται η απόφαση για την εκτέλεση ενός έργου ψηφιοποίησης είναι η προβολή του προς ψηφιοποίηση περιεχομένου σε όσο μεγαλύτερη μερίδα του κοινού γίνεται. Για το λόγο αυτό καθίσταται επιτακτική η ανάγκη το ψηφιακό περιεχόμενο να είναι διαλειτουργικό, μεταφέρσιμο, και με όσο το δυνατό μεγαλύτερη διάρκεια ζωής. Η επίτευξη των παραπάνω μπορεί να προέλθει με την καθιέρωση μιας κοινής προσέγγισης για τη διαδικασία της δημιουργίας, διαχείρισης και προβολής του ψηφιακού περιεχομένου η οποία θα βασίζεται στην υιοθέτηση και την αποτελεσματική χρήση προτύπων, κανόνων και οδηγιών οι οποίες συνιστούν καλές πρακτικές.

Σύμφωνα με το Βρετανικό Ινστιτούτο Προτύπων ένας ορισμός του προτύπου είναι και ο παρακάτω:

Πρότυπο είναι μια δημοσιευμένη προδιαγραφή η οποία καθορίζει μια κοινή γλώσσα και περιλαμβάνει τεχνικές προδιαγραφές ή άλλα ακριβή κριτήρια και είναι σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει ως κανόνας ή οδηγία ή ορισμός. Τα πρότυπα βρίσκουν εφαρμογή σε πολλά υλικά, προϊόντα, μεθόδους και υπηρεσίες. Καθιστούν τη ζωή πιο απλή και ενισχύουν την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα πολλών αγαθών και υπηρεσιών που χρησιμοποιούμε.

Στην ψηφιοποίηση, η σωστή χρήση των προτύπων συμβάλλει κατά κύριο λόγο στην επίτευξη της διαλειτουργικότητας, της προσβασιμότητας, της διατήρησης και της ασφάλειας. Πιο αναλυτικά, για τα έργα ψηφιοποίησης αποτελεί κρίσιμο ζητούμενο το ψηφιακό περιεχόμενο να είναι προσβάσιμο από τους χρήστες με διαφανή τρόπο ανεξάρτητα από το έργο στο οποίο αυτό ανήκει. Είναι καλό να καθίσταται δυνατή η ανακάλυψη του ζητούμενου περιεχομένου, η αλληλεπίδραση των χρηστών με το περιεχόμενο, η εύκολη χρήση του χωρίς εξειδικευμένα εργαλεία και η αποδοτική διαχείρισή του. Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό το ψηφιακό περιεχόμενο να είναι προσβάσιμο από όσο το δυνατό μεγαλύτερο αριθμό χρηστών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση ανοικτών προτύπων. Ειδική πρόνοια πρέπει να ληφθεί για την πολυγλωσσία (καλό είναι το ψηφιακό περιεχόμενο να υπάρχει σε περισσότερες από μία γλώσσες) και τη διασφάλιση της πρόσβασης από ομάδες χρηστών με ειδικές ανάγκες. Η χρήση προτύπων διασφαλίζει ως ένα βαθμό τη μακροπρόθεσμη διατήρηση των ψηφιακών αντικειμένων.

Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται μερικά από τα τεχνικά πρότυπα τα οποία αξιοποιούνται ευρέως σε διάφορα στάδια του κύκλου ζωής της ψηφιοποίησης. Μερικά από αυτά είναι καθαρά τεχνολογικά πρότυπα, όπως τα πρότυπα εικόνας (TIFF, JPEG), ήχου (WAV, MP3) κλπ. Άλλα δημιουργήθηκαν για άλλους τομείς, αλλά βρήκαν εφαρμογή στην ψηφιοποίηση, όπως το πρότυπο μεταδεδομένων Dublin Core. Όλα τα πρότυπα που αναφέρονται πιο κάτω χρησιμοποιούνται ευρέως προς το παρόν, ωστόσο κάποια αυτά μπορεί να καταστούν απαρχαιωμένα στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον.

Τα πρότυπα στα οποία γίνεται αναφορά στο υπόλοιπο τμήμα του κεφαλαίου μπορούν να χωριστούν στις παρακάτω κατηγορίες:

  • Τεχνικά πρότυπα
  • Πρότυπα μεταδεδομένων
  • Πρότυπα ταξινόμησης και ονοματολογίας

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι η λίστα τους δεν είναι εξαντλητική, αλλά αντίθετα δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στα πρότυπα τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως και καλύπτουν τα περισσότερα έργα ψηφιοποίησης.

Όπως έχει αναφερθεί και στο προηγούμενο κεφάλαιο, πριν ξεκινήσει η ψηφιοποίηση, καλό είναι να γίνει μια γενική έρευνα σχετικά με θέμα η οποία θα περιλαμβάνει ως τμήμα της και μια έρευνα σχετικά με τα πρότυπα τα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο του έργου. Τα πρότυπα που παρουσιάζονται εδώ χρησιμοποιούνται ήδη αρκετό καιρό από την πλειοψηφία των έργων ψηφιοποίησης, αναμένεται να διατηρηθούν και να υπάρξουν τεχνικές μετάβασής τους σε νέα πρότυπα, όταν καταστούν απαρχαιωμένα.

Στην περιοχή της ψηφιοποίησης αξιοποιούνται πολλά από τα τεχνικά πρότυπα της πληροφορικής, τα οποία έχουν σχέση με τους εξής τομείς: κείμενα, εικόνες, ήχος, βίντεο, τρισδιάστατη απεικόνιση.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα πρότυπα τα οποία παρουσιάζονται εν συντομία στο κεφάλαιο αυτό, αλλά και τα υπόλοιπα διαθέσιμα μπορεί ο αναγνώστης να στραφεί στο Διαδίκτυο. Υπάρχει εντυπωσιακά μεγάλος αριθμός πηγών για το θέμα αυτό. Με τη βοήθεια μιας μηχανής αναζήτησης, όποιος ενδιαφέρεται για τα πρότυπα ψηφιοποίησης μπορεί να βρει μια τεράστια ποσότητα πληροφοριών. Χρήσιμες πηγές περιλαμβάνονται και στο κεφάλαιο αυτό.